Τι υπάρχει πίσω από τις ανεμογεννήτριες;

Η Αικατερίνη Στατηρά, Φυσικός και Αντιπρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Ιωαννίνων, με άρθρο της στον Ηπειρωτικό Αγώνα, αναλύει εξαντλητικά τα κίνητρα για τον “θρίαμβο” των αιολικών πάρκων, τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, αλλά και τις πραγματικές εναλλακτικές στην παραγωγή ενέργειας…

Μεταφορά τμημάτων ανεμογεννητριών στα Άγραφα.

Γεγονότα και αριθμοί

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πληροφόρηση

Μετά από δεκαετίες κλιματικής αλλαγής και ανησυχίας για την φύση και τον πλανήτη βρισκόμαστε στην πραγματικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ΑΠΕ και ιδίως -στην πραγματικότητα- των ανεμογεννητριών. Οι περισσότεροι από εμάς στο μυαλό μας έχουμε αυτά που θα θέλαμε να εκπληρώνουν οι ανεμογεννήτριες ως προς την απειλή της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και αυτά που προβάλλουν τα ΜΜΕ, όπως διαφημίσεις εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας, διαφημίσεις της ΕΛΕΤΑΕΝ (ελληνική επιστημονική ένωση αιολικής ενέργειας), εκπομπές αφιερωμένες στις ΑΠΕ, αρθρογραφία υπαλλήλων κατασκευαστικών εταιρειών εγκατάστασης ΑΠΕ. Οι εικόνες είναι ειδυλλιακές, λοφάκια και αγροί με ανεμογεννήτριες οι οποίες βαφτίζονται αιολικά πάρκα και πίσω ηλιοβασιλέματα, και επίσης πληροφορούμαστε ότι οι ΑΠΕ εγκαθίστανται σε υποβαθμισμένες περιοχές με έμφαση στο ότι είναι φιλικές προς το περιβάλλον. Η όποια ενημέρωση έχουμε προέρχεται από το πρόγραμμα του πράσινου ταμείου για προώθηση των αιολικών πάση θυσία και αναστροφή του αρνητικού κλίματος. Επίσης το πράσινο ταμείο χρηματοδοτεί την πρωτοβουλία για προώθηση των ΑΠΕ “Συγκλίσεις”, πρόεδρος της οποίας είναι η Αλεξάνδρα Μητσοτάκη.

Καιρός να αναρωτηθούμε αν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΒΑΠΕ ή ΑΠΕ) είναι φιλικές προς το περιβάλλον, τουλάχιστον εδώ στην Ελλάδα… Στον πλανήτη είναι μεγάλη κουβέντα το εάν θα αντιμετωπίσουμε έτσι την υπερθέρμανση και την αλληλένδετη καταστροφή της φύσης. Όμως μπορούμε και πρέπει να μάθουμε για τις εγχώριες ΑΠΕ. Γιατί τόσος κόσμος δεν πιστεύει σε αυτή την “πράσινη ενέργεια”;

Τι υπάρχει πίσω από τις ΑΠΕ;

Ας εστιάσουμε στην κατάσταση στην χώρα μας όπου παίζεται το θέατρο της παράλογης καταστροφής της φύσης πίσω από τις πλάτες του κόσμου.

Κάθε ευρωπαϊκή χώρα έχει δεσμευτεί να μειώσει τους ρύπους σταδιακά αντικαθιστώντας την χρήση ορυκτών καυσίμων με ΑΠΕ και καταλήγοντας στην πιθανώς αποκλειστική χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας μέχρι το 2050.

Ελλάδα και ΑΠΕ: Ο εθνικός στόχος εγκατεστημένης ισχύος από ανανεώσιμες πηγές για την κάλυψη εγχώριων αναγκών ενέργειας είναι μέχρι το 2030 να παράγουν 7,05 GW.

Πόσο έχουμε πλησιάσει τον στόχο μας;

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος χρηματοδότησε έρευνα των Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Κρήτης με επικεφαλής την Βασιλική Κατή (Βασιλική Κατή, Καθημερινή). Η βάση δεδομένων είχε ληφθεί από την ρυθμιστική αρχή ενέργειας ΡΑΕ (αδειοδοτεί τα ΑΠΕ) σε σχέση με εγκατεστημένες, αδειοδοτημένες, υποβληθείσες προς έγκριση επενδύσεις αιολικών. Χρονολογία έρευνας Μάρτιος 2020. Τα στοιχεία που παρατίθενται ίσχυαν για πριν έναν χρόνο.

3/2020: Ο στόχος είχε επιτευχθεί κατά 44% με 260 σε λειτουργία ΑΣΠΗΕ (ανεμογεννήτριες- αιολικές φάρμες – wind farms)  συνολικής ισχύος 3,12 GW. Αν προσθέσουμε τις ΑΣΠΗΕ για τις οποίες είχαν εκδοθεί άδειες εγκατάστασης ή βρίσκονταν στο τελευταίο στάδιο άδειας παραγωγής, συν όλες οι ΑΣΠΗΕ που επρόκειτο να ξεκινήσουν το επόμενο διάστημα, τότε η συνολική ισχύς έφτανε στα 8,83 GW άρα ο εθνικός στόχος υπερκαλύπτετο κατά 125%.

Η εικόνα ήταν πως “εάν λειτουργήσουν όλα τα επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται στον χάρτη της ΡΑΕ -3/2020- ως προς τις χερσαίες ΑΣΠΗΕ η εγκατεστημένη ισχύς της χώρας θα είναι 43.756 MW, ξεπερνώντας τον εθνικό στόχο κατά 6 φορές”!

Αυτά πριν έναν χρόνο. Τότε μόλις είχαν πάρει μυρουδιά οι εταιρείες το πανηγύρι των επιδοτήσεων. Από τότε οι αιτήσεις εγκατάστασης ΑΣΠΗΕ στην ΡΑΕ πέφτουν βροχή. Το λόμπι των εταιρειών ασκεί συνεχείς πιέσεις για εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών. Γιατί;

Οι επιδοτήσεις από την ΕΕ για τις επενδύσεις σε ΑΣΠΗΕ είναι ιδιαίτερα ελκυστικές και με υπερτιμολογήσεις μεγαλώνει το κέρδος (στην συνέχεια θα πούμε γιατί τις επιδοτεί η ΕΕ).

Τα οικόπεδα εγκατάστασης είναι δωρεάν (βουνά, νησιά, δημόσια γη που δεν ανήκει στους ξένους και ντόπιους επιχειρηματίες αλλά στον ελληνικό λαό).

Με τη αύξηση της τιμής του ρεύματος και το ειδικό τέλος για ΑΠΕ χρηματοδοτούνται σημαντικά και από την φορολογία μας (το ταμείο ανάκαμψης προορίζει 30% αποκλειστικά για ΒΑΠΕ).

Μόνον τον Δεκέμβριο 2020 υπήρξαν 1544 εγκεκριμένες αιτήσεις για αιολικά συνολικής ισχύος 34.48 GW, πέντε φορές πάνω από τον εθνικό μας στόχο 2030 σύμφωνα με την ΡΑΕ. (energy press 3/6/21).

Η έρευνα του Μαρτίου 2020 συνεχίζει ότι αν εγκριθούν όλες οι ΑΣΠΗΕ θα υπάρχουν περίπου 5.515 MW ανεμογεννήτριες σε περιοχές Natura 2000 με περίπου το 80% των βουνών παραχωρημενα στις εταιρείες (Γαιοπληροφοριακος χάρτης της ΡΑΕ).  Από τον Δεκέμβριο 2021 γίνεται μάχη μεταξύ των επιχειρηματικών ομίλων ποιος θα πάρει ποιο βουνό για ανεμογεννήτριες, για κάποια υπάρχουν διπλές αιτήσεις, τα βουνά μας και τα νησιά μας δεν φτάνουν (energy press 3/6/21).

3/20: Αν εγκρίνονταν μόνον οι ΑΣΠΗΕ εκτός δικτύου Natura ο στόχος θα καλύπτετο κατά τρεις φορές.

Πόσο ”καθαρή” ενέργεια είναι; Είναι μια πηγή ενέργειας πράσινη όταν ξεπατώνει τα δάση;

Το περιβαλλοντικό νομοσχέδιο 2020 καταργεί την προστασία της φύσης. Τι σημαίνει αυτό; Ποιος ωφελείται;

Σε καμία χώρα δεν έχουν εκχωρηθεί τα βουνά, οι τόποι φυσικού κάλλους, οι περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, οι βιότοποι, οι ιστορικής σημασίας τόποι, οι αρχαιολογικοί τόποι, το ευρωπαϊκό δίκτυο Natura σε εταιρείες ανεμογεννητριών, υδροηλεκτρικών, φωτοβολταϊκών.

Σε καμία χώρα τα δάση και οι αναδασωτέες εκτάσεις από φωτιές δεν χαρίζονται στην κατ’ όνομα “πράσινη ανάπτυξη” (ναι, οι αναδασωτέες εκτάσεις δεν προστατεύονται πια, μπορούν να δίνονται για επενδύσεις ΑΠΕ σύμφωνα με πρόσφατο προεδρικό διάταγμα). Σε καμία πολιτεία συνειδητοποιημένων πολιτών δεν αίρεται η προστασία της φύσης, δεν παρακάμπτεται και ακυρώνεται η δημοκρατία του Συντάγματος χάριν κατ’ επίφαση της πράσινης ενέργειας. Να μπορεί η εταιρεία να δείξει ένα προστατευόμενο τόπο και κανένας νόμος, κανένα δίκιο να μην μπορεί να την εμποδίσει να ανοσιουργήσει, να βιάσει την φύση, καλυπτόμενη από το νομοσχέδιο Χατζηδάκη.

Πάντα οι εταιρείες διαχειρίζονταν την ενέργεια, και το αληθές είναι ότι η πρακτική των ΑΠΕ στα βουνά και περιβαλλοντικά προστατευόμενες περιοχές ξεκίνησε από προηγούμενες κυβερνήσεις, όμως τώρα ασύδοτα διαχειρίζονται την χώρα, από βουνά σε νησιά, για τα υπερκέρδη που τα ΑΠΕ τους αποφέρουν.

Επιπλέον οι τοπικές κοινωνίες δεν έχουν καμία ενημέρωση και ξαφνικά ανακαλύπτουν ότι στα βουνά της μνήμης των νεανικών τους χρόνων εγκαθιστούν ανεμογεννήτριες και τα κελαρυστά νερά των χωριών τους κλείνονται σε μπετά υδροηλεκτρικών και πηγαίνουν στις εταιρείες. Και όταν αντιδρούνε ανακαλύπτουν ότι το κράτος κωφεύει (στο Νυμφαίο στον Αετό  απέκρυψαν από σελίδα της ΡΑΕ αιολικό ΑΠΕ, κατά παράβαση της ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι κάτοικοι έτρεξαν όταν άκουσαν τις μπουλντόζες να ισοπεδώνουν το δάσος. Στην δημόσια διαβούλευση για τις ανεμογεννήτριες στο ακρωτήρι Μαλέα οι οποίες θα εκτείνονται σε 25 χλμ απέκρυψαν τα σχόλια του κοινού). Πού ζούμε;

Το διακύβευμα είναι η ίδια η ελληνική φύση, ορεινή και νησιωτική. Εδώ βάση ανεμογεννήτριας στα Άγραφα, παντοτινό αποτύπωμα μιας εποχής παράλογων, ακραίων επιδοτήσεων μιας μέτρια ενεργειακά επένδυσης. Είναι μεγάλη ατυχία που η προστασία της μοναδικής ελληνικής φύσης δεν θεωρείται πατριωτισμός.

Πού να εγκαθίστανται οι ΑΠΕ;

Αν κάνουμε την παραδοχή ότι οι ΑΠΕ είναι η κατ’ ανάγκη λύση για την κλιματική αλλαγή τότε η χωροθέτησή τους είναι για κάθε χώρα και πόσο μάλλον για το πετράδι που λέγεται Ελλάδα ένα σοβαρό και ευαίσθητο ζήτημα. Η επιστημονική έρευνα ( Κατή) προτείνει να εγκαθίστανται σε υποβαθμισμένα, κοντά σε οδικά δίκτυα μέρη. Σε λόφους κάτω από 800 μέτρα είναι η τάση στην Ευρώπη με ελάχιστες εξαιρέσεις. Στην Ευρώπη δεν καταστρέφουν τα βουνά τους γιατί τα εκτιμούν και πεζοπορούν σε αυτά. Η φύση είναι η ποιότητα της ζωής τους. Διαφημίζουν βουνά, τουριστικές περιοχές ως ελεύθερες από ανεμογεννήτριες.

Η χώρα μας είναι μοναδική σε βουνά, νησιά, πολυσχιδή φύση, βιοποικιλότητα. Κι όμως εμείς ακόμα και τα νησιά μας έχουμε δώσει στις εταιρείες για ανεμογεννήτριες.

Οι ΜΠΕ -μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων- τι ρόλο παίζουν; Είναι επιστημονικά εμπεριστατωμένες; Συντάσσονται από αντικειμενικούς ανθρώπους που γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου και τις λαμβάνουν υπόψη; Κάθε άλλο. Συντάσσονται από ανθρώπους (γραφεία) που πληρώνονται από τον επενδυτή.

Σημειωτέον, πρόσφατα ο νόμος για τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων τροποποιήθηκε έτσι ώστε να μην εμποδίζει ή να παρακωλύει την εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Οι ΜΠΕ, οι οποίες ήταν γελοίες και διάτρητες καθότι αποσοβούσαν σημαντικές περιβαλλοντικές παραμέτρους και μόνον για επιπτώσεις δεν έλεγαν, κάποιες δε ήταν copypaste, ήταν εύκολος στόχος ενστάσεων τοπικών κοινωνιών, συλλόγων, περιβαλλοντικών εταιρειών – όχι ΜΚΟ- και άλλων φορέων – όταν βέβαια δεν ήταν πολύ αργά-.  Η τροποποίηση του νόμου παρακάμπτει την υποχρέωση των εταιρειών για ΜΠΕ ορίζοντας ότι για αιολικά κάτω των 10 mw δεν χρειάζονται, οπότε οι εταιρείες τα “κομματιάζουν” και είναι ελεύθερες να εγκαταστήσουν όσες θέλουν πχ 10 επί 9.9 mw.

Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων: Πώς ξεπερνιέται αυτός ο “σκόπελος” για τις ΑΠΕ

Οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων δεν είναι απαραίτητες όχι μόνον στην κατάτμηση του αιολικού έργου σε μικρά αιολικά κάτω των 10 MW, παραθυράκι που δίνει το πράσινο φως σε κάθε αίτηση στην ΡΑΕ για ανεμογεννήτριες.

Οπότε σαλαμοποιούν έργα πολλών δεκάδων MW και εγκρίνονται από την ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) άσχετα από το εάν πρόκειται για περιοχή μονάκριβης βιοποικιλότητας.

Ένα κι ένα κάνουν δύο και η δεύτερη λύση στο σχετικό εμπόδιο των ΜΠΕ είναι το κάψιμο.

Ανεμογεννήτριες: πράσινες ή γκρι;

Φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας;

Οι αιολικές φάρμες είναι βιομηχανικές περιοχές και μάλιστα θεωρούνται βαριά βιομηχανία. Οι ΑΠΕ είναι ΒΑΠΕ.

Γιατί; Εγκαθίστανται γιγάντιες ανεμογεννήτριες συνολικού ύψους, ρότορας και φτερωτές, 150- 220 μέτρων. Για να εγκατασταθούν διανοίγονται δρόμοι ικανοί να επιτρέπουν την διέλευση των τμημάτων τους (>40 Μ) πολλών χιλιομέτρων, μεγάλου φάρδους και λόγω κλίσης των βουνών  οι εγκάρσιες διατομές είναι πολλών μέτρων. Οι πλαγιές, οι ρεματιές αποσαθρώνονται, χάνουν την βλάστηση τους, τις νερομάνες τους, το ανάγλυφο τους και γεμίζουν μπάζα εκσκαφών. Τα δάση ξεριζώνονται. Οι κορυφογραμμές ισοπεδώνονται, ανοίγονται σε βάθος τεράστια γήπεδα για τις βάσεις των ανεμογεννητριών, ρίχνονται εκατοντάδες τόνοι μπετόν. Το βουνό τσιμεντώνεται, η φύση- ζωή σφραγίζεται.

Η ορνιθοπανίδα, οι νυχτερίδες και ουσιαστικά τα αποδημητικά και τα αρπακτικά, ακόμη και αυτά τα ελάχιστα που έχουν απομείνει στις ζώνες ειδικής προστασίας ΖΕΠ,  θυσιάζεται στον βωμό – στις φτερωτές- των ΑΠΕ.

Έρευνα επιτροπής μελέτης της Τράπεζας Ελλάδος για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της καταλήγει σε κάτι πολύ σοβαρό. Οι ανεμογεννήτριες επηρεάζουν το υδατικό δυναμικό μιας περιοχής από την γέννηση της βροχόπτωσης μέχρι τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα. Το μικροκλίμα αλλάζει γιατί οι φτερωτές των ανεμογεννητριών διώχνουν την υγρασία οπότε μειώνεται ο υετός και η χιονόπτωση ( επιπτώσεις των ανεμογεννητριών στον υδροφόρο ορίζοντα, chronos).  Η Πίνδος, ο δικός μας Αμαζόνιος σιγά σιγά θα πάψει να ξεδιψάει την Ελλάδα. Τα νησιά, χάνοντας το αγιάζι, θα στεγνώνουν.

Το βουνό θα έχει χάσει το δάσος του, τις πηγές του, τις φυσικές υδρορροές του, τα λουλούδια και τα βότανα του, τα σποράκια που περιμένουν να φυτρώσουν, τα πουλιά του, τα αγρίμια του.

Οι ανεμογεννήτριες έχουν μέση ζωή 20 χρόνια. Όλα τα έργα υποδομής, οι οδοποιίες, έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης, διαμορφώσεις γηπέδων θα έχουν κοστίσει σημαντικά λεφτά τα οποία κανένας δεν μας τα χάρισε, θα έχουν μείνει εκεί για πάντα έχοντας φιμώσει και μολύνει την γη με τις πια άχρηστες ανεμογεννήτριες  και με άλλες τεχνολογίες να περιμένουν εφαρμογή.

Όμως ο αντίκτυπος τους στην φύση είναι μη αναστρέψιμος. Η φύση μέχρι τώρα ήταν ο Θεός μας από τον οποίον παίρναμε επιβίωση και ζωή. Η φύση ανέστησε και ανασταίνει τον άνθρωπο μέχρι τώρα. Είναι η άυλη κληρονομιά που αφήνει η κάθε γενιά στα παιδιά της πέρα από την μνήμη του ανθρώπου και η κληρονομιά που μας άφησαν οι παππούδες μας.

Θα καταστρέψουμε τη φύση για να τη σώσουμε; 

Κλιματική αλλαγή, υπερθέρμανση του πλανήτη…

Η κλιματική αλλαγή οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Τα φυτά λόγω της διαπνοής, δηλαδή του ότι την ημέρα παράγουν οξυγόνο, απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα και φιλτράρουν την ατμόσφαιρα είναι εξισορροπιστές του καιρού, αναστολείς της κλιματικής αλλαγής και οι μόνοι σύμμαχοι μας. Και το πιο γυμνό βουνό είναι γεμάτο βλάστηση και νερά, γεμάτο ζωή, βότανα, λουλούδια θα βγούνε στην ώρα τους, στις φαινομενικά βραχώδεις πλαγιές θα απλωθούν σεντόνια λουλούδια όλων των ειδών και χρωμάτων και θα μοσχομυρίσει η γη. Άλλωστε από εκεί δεν παίρνουμε τα βοτάνια μας και τα φάρμακα μας;

Θα κάνουμε ένα κακό και θα πάρουμε καλό; Αυτό μας διδάσκει η εποχή μας που είναι η απαρχή των πανδημιών; Με το δικαίωμα του κέρδους των επενδυτών να ρημάξουμε την φύση; Μήπως οι αρχαίοι μας πρόγονοι θα το έλεγαν ύβρη;

Για την πραγματικότητα της γης – της φύσης – των μελλοντικών γενεών που θέλουμε να σώσουμε υπάρχουν και άλλα σημαντικά δεδομένα που οφείλουμε να γνωρίζουμε.

Απεξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες και τον λιγνίτη…

Στην Ελλάδα πραγματοποιείται βίαιη απολιγνιτοποίηση, με χρόνο μετάβασης στα ΑΠΕ μέχρι το 2030, ενώ στην Γερμανία το 2038 και στην Πολωνία 2050 και σε όλη την Ευρώπη πολύ μετά από τον δικό μας στόχο. Και γεννάται το πρώτο ερώτημα. Είναι ικανές οι ΑΠΕ να υποστηρίξουν την χώρα σε ηλεκτρική ενέργεια;

Η πραγματική παραγόμενη ισχύς είναι το 0.3% της ονομαστικής τους ισχύος. Οι ανεμογεννήτριες είναι ασταθής και μεταπτωτικη μορφή ενέργειας η οποία δεν αποθηκεύεται ( η αποθήκευση είναι εξαιρετικά δαπανηρή και καταστροφική για το περιβάλλον ). Έτσι οι σταθμοί ορυκτών καυσίμων αναλαμβάνουν να παράξουν ενέργεια. Τα χιλιάδες MW αιολικής ενέργειας που σχεδιάζονται να διεισδύσουν στο σύστημα πρέπει να υποστηρίζονται από αντίστοιχα ΜW ενέργειας εργοστασίων άνθρακα, λιγνίτη, φυσικού αερίου.

Στην Μεγάλη Βρετανία χρειάζονται 14.000 ανεμογεννήτριες για να παραχθεί το 4.4% της ενέργειας. Στην Γερμανία και Δανία μείωσαν τις επιδοτήσεις για ανεμογεννήτριες οπότε έπαψαν να είναι ελκυστικές για τις εταιρείες οι οποίες ψάχνουν καινούργιο έδαφος με καλύτερους όρους εγκατάστασης ΑΠΕ.

Η Γερμανία επιταχύνει την εγκατάσταση του αγωγού φυσικού αερίου Nord stream και εγκαινιάζει καινούργιο ατμοηλεκτρικό εργοστάσιο λιγνίτη. ( Άκης Τσελέντης)

Το δεύτερο ερώτημα: γιατί τόση βιασύνη ενώ υπάρχει χρονικό περιθώριο για μια βαθμιαία μετάβαση δίχως προχειρότητες, αλλά ειλικρινείς μελέτες που προστατεύουν την χώρα μας για το διακύβευμα όλων των γενεών, την φύση όπως μας την έδωσε ο πλανήτης μας;

Το τρίτο ερώτημα: Η Ευρώπη, ο εταίρος μας, γιατί δεν επεμβαίνει;

Εδώ η απάντηση είναι: Η Ευρώπη μας χρηματοδοτεί αλλά όχι… δωρεάν… θα παίρνουν σχεδόν το 80% της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ και έτσι μειώνουν το δικό τους αποτύπωμα (ρύπους)! Οι ΑΠΕ εδώ και καιρό εγκαθίστανται για ενέργεια εκτός Ελλάδας. Η Ελλάδα μεταμορφώνεται από χώρα μοναδικού κάλλους στην μπαταρία της Ευρώπης.

Το τέταρτο: Λογικά θα πρέπει να σταματήσουν οι εξορύξεις υδρογονανθράκων (πετρελαίου και φυσικού αερίου). Αυτό συμβαίνει; Όχι. Η Repsol και η Energean Oil and Gas αναλαμβάνουν δραστηριότητες εξορύξεων στην Ήπειρο. Κλείνουμε τα λιγνιτωρυχεία και συνεχίζουμε με τα υπόλοιπα ορυκτά καύσιμα;

Μας λένε ότι η αιολική ενέργεια είναι ανεξάντλητη όμως οι πρώτες ύλες για τις ανεμογεννήτριες αρχίζουν να στερεύουν, με το πρώτο κράτος εξορύξεων την Κίνα να μας πληροφορεί ότι αρχίζουν να σπανίζουν οι σπάνιες γαίες.

Μας λένε ότι θα αποκτήσουμε ενεργειακή ανεξαρτησία, όμως θα εξαρτόμαστε από τις χώρες των πρώτων υλών τους, τις χώρες που τις κατασκευάζουν και τις χώρες που μας τις επιδότησαν. Επιπλέον θα εξαρτόμαστε από το εκ των έξω φυσικό αέριο.

Ακόμη ένα επιπλέον, η οικονομία και οι πολίτες θα εξαρτώνται από εταιρείες και όχι από κρατικά λιγνιτωρυχεία.

Μας λένε ότι θα τις αποσύρουν και θα τις ανακυκλώσουν και θα αποκαταστήσουν την καταστροφή. Όμως η απόσυρση είναι τόσο κοστοβόρα ώστε ούτε η Αμερική δεν την πραγματοποιεί . Όσο για την αποκατάσταση του εδάφους… από τα τσιμέντα, τα μπετά, τα στοιχεία λειτουργίας των ανεμογεννητριών, τα υπέργεια και υπόγεια καλώδια, την κατακρεούργηση της φύσης.. .ας γελάσουμε …ελληνικά… Είκοσι με είκοσι πέντε χρόνια θα ζήσουν όσες δεν καταστραφούν από τον καιρό, ύστερα αντί για βουνά θα έχουμε νεκροταφεία ανεμογεννητριών να μας θυμίζουν την αφέλεια μας και την απραξία μας.

Εν τω μεταξύ θα έχουν εξευρεθεί νέοι τρόποι εκμετάλλευσης της ενέργειας τους οποίους θα μας υποχρεώσουν να εφαρμόσουμε ενώ οι ανεμογεννήτριες θα είναι παρωχημένες ως μη αποδοτικές, μη πράσινες, μη οικονομικές. Όμως θα έχουμε ρημάξει την Ελλάδα μας τελεσίδικα. Στους απογόνους μας δεν θα αφήσουμε νησιά και βουνά αλλά τσιμεντένια γη.

Μας λένε πως δημιουργούνται θέσεις εργασίας κατά την λειτουργία των ΒΑΠΕ όμως τα ΒΑΠΕ δεν χρειάζονται κανέναν κατά την λειτουργία τους. Στο μεγαλύτερο ΒΑΠΕ στην Δανία απασχολούνται τρεις υπάλληλοι.

Μας λένε πως είναι φτηνή ηλεκτρική ενέργεια όμως γιατί εκτός από την υψηλή τιμή ηλεκτρικού ρεύματος πληρώνουμε και το ειδικό τέλος για ΑΠΕ ΕΤΜΕΑΡ;

Μας λέει ο υπουργός περιβάλλοντος πως οι ανεμογεννήτριες θα μπούνε στις κορυφογραμμές που είναι γυμνές από βλάστηση, όμως δεν γνωρίζει ο υπουργός περιβάλλοντος ότι πρώτον σε όλα τα βουνά στα 1500- 1700 μέτρα αρχίζει η υποαλπική ζώνη και δεύτερον ότι σε αυτή την υποαλπική ζώνη δίχως δένδρα σχηματίζεται ο καιρός, εκεί πάνω σχηματίζονται τα νερά, εκεί πάνω ζει άπειρη χλωρίδα και πανίδα, εκεί πάνω ξεκινάει η ζωή του βουνού και αναπόφευκτα η δική μας. Μας λέει ότι θα τις βάλουν σε κορυφές που δεν φαίνονται. Μα η αισθητική του θέματος έρχεται πολύ πίσω από την πραγματικότητα: τα βουνά, η βιοποικιλότητα είναι η ίδια η ζωή, είναι το οξυγόνο, το νερό, είναι ο πλανήτης, είναι αυτό που θέλουμε να σώσουμε!

Ανθρωπογενείς απειλές για τον πλανήτη μας….

Ο κεντρικός πολιτικός στόχος της ευρωπαϊκής Ένωσης, του παγκόσμιου ταμείου για την φύση, της διεθνούς Ένωσης προστασίας της φύσης, του ΟΗΕ  είναι η μη αύξηση της ” τεχνητής” γης, της κατάτμησης της γης με δρόμους, τεχνητές επιφάνειες, ανθρώπινες επεμβάσεις, αλλαγές χρήσης γης. Η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις αύξησης των δρόμων και των ανθρωπίνων διαβρώσεων.

Εξ ίσου πολύτιμος στόχος είναι η διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ως προς την ανθρωπογενή αλλοτρίωση και προστασία της φύσης και βιοποικιλότητας τα ελληνικά δεδομένα περιγράφουν ένα ζοφερό μέλλον.

Μόνον η φύση κινδυνεύει από τα ΒΑΠΕ;

Πέρα από την φύση πλήττονται παραγωγικές δραστηριότητες όπως η μελισσοκομία, η κτηνοτροφία, η καλλιέργεια της γης, η συλλογή μανιταριών και βοτάνων, ο τουρισμός, ο εναλλακτικός τουρισμός, ο ήπιος ορεινός τουρισμός, ουσιαστικές παραγωγές και εξαγωγές μας.

Και τα αντισταθμιστικά οφέλη; 

Αν κρίνω από το ότι όλο και περισσότεροι δήμοι, βέβαια είναι κι αυτοί που τους έχουν προσεταιριστεί, δεν δέχονται την εγκατάσταση ΑΠΕ στα βουνά τους και στα νησιά τους τότε έχουν καταλάβει ότι η καταστροφή δεν αντισταθμίζεται.

Πώς θα συνταιριάξουμε την πρόοδο με την σωτηρία του πλανήτη; 

Από πού θα παίρνουμε την ενέργεια μας; 

Θα μπορούσα να προτείνω λύσεις ρεαλιστικές. Όπως…

• Επιδοτούμενα οικιακά φωτοβολταϊκά.
• Σημαντικά κίνητρα για βιοκλιματικές κατασκευές.
• ΒΑΠΕ που δεν θα νεκρώνουν την φύση, σε υποβαθμισμένες περιοχές μετά από σοβαρές ΜΠΈ
• Νέες τεχνολογίες για τα εργοστάσια λιγνίτη που θα μειώσουν σημαντικά τους ρύπους και θα είναι εγχώρια παραγωγή ενέργειας.
• Έλεγχος πηγών ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε επίπεδο χώρας καθώς και σε παγκόσμιο επίπεδο. Υποχρέωση σε εταιρείες πχ ναυτιλιακές, μεταφορών, εργοστάσια να εφαρμόσουν τεχνολογίες για την μείωση των ρύπων.
• Ενθάρρυνση από κάθε κυβέρνηση αναπτυγμένων χωρών για αλλαγή συνηθειών στην κατανάλωση και στην διατροφή.

Αιολικά πάρκα, πράσινη ενέργεια, βιώσιμη ανάπτυξη, υπουργείο Περιβάλλοντος… λέξεις δίχως νόημα, δούρειοι ίπποι.

Η προστασία του περιβάλλοντος πρόσχημα και πίσω η διαμόρφωση νέων πεδίων επενδυτικής δραστηριότητας για ξένους και εγχώριους επιχειρηματικούς ομίλους.

Ας σηκωθούμε… να απαιτήσουμε…

Επαναφορά της διά του Συντάγματος προστασίας της φύσης. Natura 2000, Ramsar, UNESCO, ΖΕΠ, βιότοποι, ευαίσθητα οικοσυστήματα κτλ. Το πράσινο, η αδιατάρακτη φύση και η βιοποικιλότητα υπεράνω των εργολάβων των ΑΠΕ και του κέδρους.

Και κάτι που δεν έχει συμφέρον να το πει κανένας… γιατί έρχεται ενάντια στα κέρδη και την κατανάλωση…

Μια νομοτέλεια του πλανήτη είναι ανακύκλωση και οικονομία. Ας παραδειγματιστούμε από τον πλανήτη μας αν θέλουμε να είμαστε ένα μέρος του, ειδάλλως ο πλανήτης είναι ο ξενιστής μας με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Ο νεοφιλελευθερισμός φέρνει την εκμετάλλευση των αδύναμων και η πιο αδύναμη από όλους, στο έλεος μας, είναι η φύση.

Ας σταθούμε πλάι της! Και πλάι στα μελλοντικά παιδιά και εγγόνια μας! Αυτά μας έδωσαν τον κόσμο για να τους τον δώσουμε πίσω αλώβητο, όσο πιο όμορφο μπορούμε.

Στατηρά Αικατερίνη

Φυσικός, Αντιπρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Ιωαννίνων

xaidarisimera.gr

Ηλεκτρονική Ψηφοφορία: Ιδεοληψίες και πραγματικά δεδομένα

Ένα σοβαρό ερώτημα είναι πως έγινε αποδεκτή μια τέτοια διαδικασία από τον πολιτικό κόσμο της χώρας. Στα πανεπιστήμια δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στη διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.

Η ηλεκτρονική ψηφοφορία θεωρείται σήμερα αδιαμφισβήτητη ως προς την αμεροληψία της και την ασφάλειά της. Πιθανόν, το επίθετο «ηλεκτρονική» της προσδίδει αίγλη από το μέλλον και επίσης τη δέουσα αξιοπιστία η οποία δεν επιτρέπεται να αμφισβητηθεί. Έτσι, ο προβληματισμός σχετικά με πιθανές αδυναμίες της πολλές φορές εκλαμβάνεται ως ιδεοληψία.

Με μία επίσκεψη στον ιστότοπο της GRNET που εποπτεύεται από το ΕΔΥΤΕ (πρώην ΕΔΕΤ) μπορούμε να μάθουμε:

«Η Ψηφιακή Κάλπη ΖΕΥΣ είναι ένα πληροφοριακό σύστημα, που σας βοηθάει να διεξάγετε τη διαδικασία των εκλογών παντός τύπου, με ψηφιακό τρόπο…….

Η Ψηφιακή Κάλπη ΖΕΥΣ μπορεί να αξιοποιηθεί από κάθε ενδιαφερόμενο που επιθυμεί να διοργανώσει εκλογές παντός τύπου.  Έχει εξυπηρετήσει μέχρι σήμερα πάνω από 250 ηλεκτρονικές κάλπες και 35000 ψηφοφόρους για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια (Καθηγητές και Φοιτητές), και ……

Η ακεραιότητα της ψηφοφορίας είναι μαθηματικά επαληθεύσιμη από τον καθένα (!!!) μέσω της χρήσης κρυπτογραφίας, και χωρίς καμία προσβολή του απόρρητου.  Υποστηρίζονται πολλαπλά είδη ψηφοδελτίων και εκλογικών συστημάτων… »

Τα δεδομένα

Αν όμως εξεταστούν με προσοχή τα πραγματικά δεδομένα από την ηλεκτρονική διαδικασία η οποία χρησιμοποιήθηκε την περίοδο 2013-2015 σε όλα τα  πανεπιστήμια για την εκλογή πρυτανικών αρχών θα οδηγήσουν σε ισχυρή αμφισβήτηση αυτού του μέσου για τη διενέργεια εκλογών. Τα δεδομένα αυτά έχουν ως εξής:

1.       Ψηφίζαμε και μπορούσαμε, αργότερα κατά τη διάρκεια της εκλογικής διαδικασίας, να διορθώσουμε την ψήφο μας. Είναι προφανές ότι, για να υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης ψήφου, το κεντρικό ηλεκτρονικό σύστημα γνώριζε καθ’ όλη την διάρκεια των 8 ωρών της ψηφοφορίας την ακριβή επιλογή κάθε ψηφοφόρου. Επομένως, το όνομά μας δεν αποσυνδεόταν αμέσως από την επιλογή μας. Επιτρέπεται αυτό; Πως ο χειριστής του ηλεκτρονικού συστήματος θα αφοπλιστεί από κάθε δυνατότητα υποκλοπής των δεδομένων που αφορούν την επιλογή των ψηφοφόρων; Δεν μπορεί η ασφάλεια της ψήφου να επαφίεται στα «ηλεκτρονικά κλειδιά» αλλά στη φυσική αδυναμία παρέμβασης. Όμως, ο χειριστής του κεντρικού ηλεκτρονικού συστήματος έχει δυνατότητα παρέμβασης σε όλα τα επίπεδα.

Θα μπορούσαμε ποτέ σε μία κοινή κάλπη των βουλευτικών εκλογών να επιστρέψουμε 2 ώρες μετά και να ζητήσουμε τον φάκελό μας για να αλλάξουμε το περιεχόμενο του; Αυτό που κυρίως εξασφαλίζει η κάλπη είναι ότι από την στιγμή που ο φάκελος του ψηφοφόρου πέσει εντός της, δεν είναι ονοματισμένος και δεν μπορεί να αλλάξει.

2.       Ψηφίζαμε με ένα απλό ηλεκτρονικό σύνδεσμο (link). Δεν υπήρχε κωδικός ασφάλειας (pin) ο οποίος θα έφτανε στο κινητό του ψηφοφόρου, όπως αυτός που μας έρχεται στις χρηματικές συναλλαγές με το ebanking, και ένας ελάχιστος χρόνος (π.χ. 1 λεπτό) μέσα στον οποίο θα είχες ολοκληρώσει την διαδικασία.  Έτσι, ο οποιοσδήποτε είχε βρεθεί στον υπολογιστή του ψηφοφόρου θα μπορούσε να ψηφίσει (ή να ξαναψηφίσει) αλλάζοντας την ψήφο του.

3. Ο ηλεκτρονικός σύνδεσμος ψηφοφορίας μπορούσε να δοθεί από κάποιον αδιάφορο ψηφοφόρο σε κάποιον άλλον που, έτσι, θα ψήφιζε για δεύτερη φορά. Το γεγονός ότι ο δικαιούχος του ηλεκτρονικού συνδέσμου λάμβανε επιβεβαίωση της ψηφοφορίας (εν γνώση του) δεν εμπόδιζε την διπλοψηφία από κάποιον άλλον. Είναι σαν να δίνεις την ταυτότητά σου στις βουλευτικές να πάει κάποιος άλλος να ψηφίσει αντί για σένα.

4.       Δεν εξασφαλιζόταν ότι όταν ψηφίζεις θα είσαι μόνος. Σε μια έντονα ιεραρχημένη κοινότητα με σοβαρές εξαρτήσεις όπως η πανεπιστημιακή, δεν διασφαλιζόταν για τις «αδύναμες» βαθμίδες ότι τη στιγμή της ψηφοφορίας θα είναι μόνοι τους. Είναι σαν να μπαίνεις στο παραβάν για να ψηφίσεις στις βουλευτικές εκλογές με τον προϊστάμενό σου. Και μην ισχυριστεί κάποιος ότι οι Πανεπιστημιακοί είμαστε υπεράνω, και ότι δεν μπορούν να συμβούν όσα περιγράφονται παραπάνω.

Όμως είναι και οι τεχνικές δυνατότητες των πλέον σύγχρονων δικτυακών συστημάτων καθώς επίσης και οι έμπειροι επιστήμονες που καθορίζουν το βαθμό αμεροληψίας της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Όσο πιο εξελιγμένα είναι τα συστήματα αυτά και όσο πιο έμπειροι οι τεχνικοί τόσο καθίσταται αδύνατος ο έλεγχος της αμερόληπτης ηλεκτρονικής διαδικασίας. Κυρίως, για τον επόμενο λόγο η ηλεκτρονική ψηφοφορία δεν μπορεί ποτέ να είναι αμερόληπτη:

5.       Ο administrator σε μία ακαδημαϊκή μονάδα, ο οποίος χειρίζεται τους routers ηλεκτρονικής διακίνησης της πληροφορίας, αλλά και ο administrator οποιουδήποτε ενδιάμεσου router, μπορεί να ανακατευθύνει την πληροφορία όπως θέλει, δηλαδή:

α. Μπορεί να έχει πρόσβαση στην προσωπική ηλεκτρονική επικοινωνία οποιουδήποτε μέλους του ακαδημαϊκού τμήματος χωρίς εκείνο να το γνωρίζει.

β. Μπορεί να αποστέλλει ηλεκτρονικά μηνύματα με την ηλεκτρονική διεύθυνση άλλου μέλους (πλαστογράφηση της ηλεκτρονικής διεύθυνσης).

γ. Και φυσικά μπορεί να αποτρέψει την παραλαβή προσωπικού μηνύματος από οποιοδήποτε μέλος της ακαδημαϊκής μονάδας.

Επιπρόσθετα:

6. Η Εφορευτική Επιτροπή είναι διακοσμητική. Τα μέλη της δεν μπορούν να ελέγξουν τη διακίνηση της πληροφορίας ή πιθανές παρεμβάσεις. Έχουν μόνο τα ονόματα όσων ψηφίζουν εκείνη την χρονική στιγμή χωρίς να μπορούν να διαπιστώσουν το πραγματικό πρόσωπο και τις συνθήκες.

7. Τέλος, δεν μπορεί να υπάρχει εκ των υστέρων νομική παρέμβαση για έλεγχο της διαδικασίας. Αν έχεις να καταγγείλεις κάτι πρέπει να μπορείς να το αποδείξεις, κάτι που ακούγεται λογικό. Όμως, δεν μπορείς να αποδείξεις οτιδήποτε αφού έχεις αδυναμία να ελέγχεις την συνολική διαδικασία η οποία είναι στα χέρια των κατά παραδοχή έντιμων ειδικών.

Μετά από όλα τα ανωτέρω ένα σοβαρό ερώτημα είναι πως έγινε αποδεκτή μια τέτοια διαδικασία από τον πολιτικό κόσμο της χώρας. Στα πανεπιστήμια δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στη διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Το γεγονός αυτό έχει αλλάξει την ψυχολογία του εκλεκτορικού σώματος με άμεση συνέπεια την απαξίωση των θεσμικών οργάνων.

Το πιο σημαντικό όμως ερώτημα είναι γιατί η διοίκηση του ΕΔΕΤ (τότε) δεν εντόπισε (?) και δε ενημέρωσε για όλα τα παραπάνω; Πως δέχτηκε να διεκπεραιώσει μία διαδικασία που δεν πληρούσε στοιχειώδεις όρους μυστικότητας της ψηφοφορίας. Για όσους έχουμε σχέση με τον ψηφιακό κόσμο, και γνωρίζουμε, μπορούμε να κατανοήσουμε τον λόγο που η σημερινή κυβέρνηση κατάργησε τον ΕΔΕΤ και την 20χρονη διοίκηση του. Καμία ομάδα ειδικών δεν μπορεί να έχει τον πρώτο λόγο στον  νευραλγικό τομέα της ηλεκτρονικής διακίνησης της πληροφορίας παρά μόνο η συντεταγμένη πολιτεία.

Βασίλης Αναστασόπουλος, Καθηγητής Φυσικής Πανεπιστήμιο Πατρών

in.gr 21-5-2020

«Εν Ψυχρώ»

Η ιστορία στις ΗΠΑ:
Στις 15 Νοεμβρίου 1959, τα 4 μέλη της οικογένειας Κλάτερ – οι 2 σύζυγοι, ο γιος και η κόρη – δολοφονήθηκαν άγρια στο Χόλκομπ του Τέξας, από τους 2 πρώην φυλακισμένους και με αναστολή Πέρι Σμιθ και Ντικ Χίκοκ, που πίστεψαν πως θα έβρισκαν 10.000 δολάρια στο χρηματοκιβώτιο του σπιτιού. Τελικά πήραν 43 δολάρια, ένα ζευγάρι κιάλια και ένα τρανζίστορ. 4 άνθρωποι σκοτωμένοι για το τίποτα.

Δεύτερη φώτο, η κινηματογραφική μεταφορά από τον Ρίτσαρντ Μπρουκς του ομώνυμου μυθιστορήματος του Τρούμαν Καπότε -η πρώτη φώτο- που βασίστηκε σε αληθινά γεγονότα που συνέβησαν το 1959 στις ΗΠΑ και συγκαταλέγεται στα 100 Καλύτερα Αμερικανικά Μυθιστορήματα Όλων των Εποχών, στη θέση 84.

Ο Μπρουκς, σ' ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ, αποτυπώνει τη σκοτεινή πλευρά των ΗΠΑ βουτηγμένη στη φτώχεια, τη μιζέρια, την αδικία, και στο απατηλό και άπιαστο από τις μεγάλες μάζες Αμερικάνικο Όνειρο του εύκολου πλουτισμού και τις επιτυχίας. Υποψήφια, τότε, για 4 Όσκαρ αλλά η Ακαδημία δεν τόλμησε να της δώσει κανένα.

Τίποτα απ αυτά τα κοινωνικά στοιχεία δεν ισχύουν στη περίπτωση του «Εν Ψυχρώ» στυγερού δολοφόνου της Καρολάιν.

Το μόνο κοινό που συνδέει τις 2 περιπτώσεις είναι το γνωστό ότι το αίτιο του «περάσματος στην (εγκληματική) πράξη» βρίσκεται βαθιά καταχωνιασμένο στη νοσηρή ψυχική δομή του ατόμου που εγκληματεί με πλήρη συνείδηση της πράξης του, μεθοδικά και προσχεδιασμένα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες από το νόμο θεωρώντας, πάντα, ότι προηγείται από αυτόν, ότι θα τον ξεγελάσει και θα παραμείνει ατιμώρητος. Περιφρονεί το Νόμο (με τη γενική, την ευρεία έννοια), περιφρονώντας τη Κοινωνία και έτσι αισθάνεται ελεύθερος: Η δολοφονία είναι γι αυτόν μια κορυφαία απελευθερωτική πράξη και συγχρόνως μια πράξη καταξίωσης, επιβεβαίωσης. Αποτελεί δε τη τραγική κατάληξη μιας διαδικασίας που εξελίσσεται επί μακρόν, οι σαφείς ενδείξεις της οποίας αγνοήθηκαν από το οικογενειακό του περιβάλλον αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό, που συστηματικά αποφεύγει να τις λάβει υπ όψη του, όπως καταγράφεται στη περίπτωση της συγκλονιστικής δολοφονίας της Καρολάιν.

Η άποψη περί «Ψυχιατρικοποίησης της κοινωνικής ζωής» σε οποιαδήποτε αναφορά περί Ψυχικής Υγείας, οδηγεί κατ ευθείας στις αρχές του περασμένου αιώνα και πιο πίσω, τι κι αν αν έχουμε Κέντρα Ψυχικής Υγείας, πιστοποιημένους Ψυχιάτρους, Ψυχολόγους, Ψυχαναλυτές - του Διαβόλου πράγματα δηλαδή... {Γιατί, τρελός είμαι εγώ που θα πάω σε «Ψ»}; λέει ο διαταραγμένος, ο εξαρτημένος, κι από κοντά σιγοντάρουν η μαμά του, η θειά του, η γειτόνισσα αλλά και ο λαμπρός επιστήμων που δε ξέρει τη τύφλα του: όχι, σε αστρολόγο, σε παπά και καφετζού να πας και να βγαίνεις με φίλους «να τα βγάζεις από μέσα σου» λέει η λαϊκή σοφία... κ.ο.κ.: Για τη Βασιλική Οδό προς το Μεσαίωνα, καλά πάει από δω;

Γιάννης ΒΑΜΒΑΚΑΣ

Χριστόφορος Παπαδόπουλος: Η γοητεία του κέντρου

Δημοσκόποι και δημοσιολόγοι διαλαλούν: οι εκλογές κερδίζονται στο κέντρο, νικητές εκείνοι που θα προσελκύσουν τους κεντρώους ψηφοφόρους. Η ασάφεια είναι η χαρά του δημοσκόπου. Ποιοι είναι οι κεντρώοι, τι Θεό πιστεύουν; Είναι κοινωνική κατηγορία ή πολιτισμική; Αφορά τα εισοδήματα ή τη θέση τους στην παραγωγή;  Είναι ενιαία κατηγορία ή διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία και τις προσδοκίες ή ακόμα και τους φόβους, τις απειλές στον βίο τους; Ψιλά γράμματα, ποιος ασχολείται; Όχι βέβαια τα επιτελεία των συστημικών κομμάτων, παρά μόνο όταν η ατζέντα διαμορφώνεται από κάτω, από τη νεολαία ή τους ανθρώπους του πολιτισμού. Τότε τρέχουν.

Οι δημοσκόποι

χρησιμοποιούν ρετσέτες: οι νοικοκυραίοι, δηλαδή όλοι εμείς, εκτός από κάποια «ρεμάλια». Αστειεύομαι. Τα μεσαία εισοδήματα, δηλαδή; Ποιο είναι το όριο, η στάθμη του μεσαίου εισοδήματος; Όταν η στάθμη μεταξύ μεσαίου και νεόπτωχου  συνεχώς συγκλίνει, ιδιαίτερα με την επιδημία; Κάπου εδώ μπαίνει η ιδεολογία: ισχυρίζονται ότι οι κεντρώοι, οι μικρομεσαίοι δεν θέλουν εντάσεις, θέλουν κοινωνική ειρήνη, Νόμο και Τάξη. Εικόνισμα ο Χρυσοχοΐδης. Φτάνει να μην πατήσει ευαίσθητες χορδές, την έννοια της κοινότητας, την εισβολή στη συνοικία, την πανεπιστημιακή κοινότητα, την κοινότητα των ανθρώπων της Τέχνης, τότε εξεγείρονται όλοι, νεαροί και νοικοκυραίοι. Με λίγα λόγια υποστηρίζω ότι οι λεγόμενοι κεντρώοι είναι μια φαντασιακή κατηγορία, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με τις επιθυμίες, τους φόβους και κυρίως τις ανάγκες. Μια βολική κατηγοριοποίηση για όσους επιθυμούν να μην αλλάξει τίποτα σε περιόδους μεγάλης διακινδύνευσης.

Τα αριστερά κόμματα και οι ευφυείς πολιτικοί καταλαβαίνουν ότι η επίκληση των κεντρώων σε συνθήκες κρίσης, τότε δηλαδή που επανακαθορίζεται το πολιτικό σκηνικό, είναι όχι μόνο αχρείαστη αλλά και επιβλαβής. Στην περίοδο της μεταπολίτευσης για παράδειγμα, την εποχή των Μνημονίων, σήμερα της επιδημίας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου τίναξε από το πέτο του τη ρετσινιά του κεντρώου εγκαίρως. Οι αφελείς προσχωρούν σήμερα υπό την ιαχή δημοσκόπων και δημοσιογράφων. Η επίκληση του κέντρου είναι συνήθως το διαβατήριο για πολιτικές που δεν ενοχλούν τα κέντρα εξουσίας. Άλλες φορές χρησιμοποιείται για συγκάλυψη, να κρύψει την ακροδεξιά. Η ΝΔ του Μητσοτάκη για παράδειγμα.

Η πολιτική διαχείριση του φόβου. Οι κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι η διαχείριση του φόβου είναι η συνταγή που κερδίζει, περισσότερο και από τις προσδοκίες. Η κοινωνικο-οικονομική ανασφάλεια μπορεί να βοηθήσει στην προετοιμασία του εδάφους για τις συντηρητικές, ακόμα και για τις ακροδεξιές ιδεολογίες. Η απελπισία και η δυσαρέσκεια που μπορεί να γεννήσει η απώλεια του οικονομικού status μπορεί να γίνουν βαθιές, οι άνθρωποι συχνά αντιλαμβάνονται την οικονομική δυσπραγία «περισσότερο ως απώλεια ταυτότητας παρά ως απώλεια πόρων». Όσοι αυτοπροσδιορίζονται ως κομμάτι της μεσαίας τάξης, αλλά φοβούνται ότι μπορεί να βγουν από αυτήν ως αποτέλεσμα της ανεργίας, της κατάσχεσης του σπιτιού τους, της πτώχευσης ή της ασθένειας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε τέτοια συναισθήματα. Την τοποθέτηση των ανθρώπων στην πολιτική γεωγραφία δεν την ορίζουν μόνο οι φόβοι ή τα συναισθήματα, την ορίζουν οι ανάγκες και οι κίνδυνοι, οι πραγματικοί. Οι επαγγελματικές οργανώσεις εκτιμούν ότι 200.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα κλείσουν μετά την επιδημία, ότι πολλές περισσότερες δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν από τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας. Η μικρή και πολύ μικρή επιχείρηση είναι αποκλεισμένη από τον τραπεζικό δανεισμό, όταν παράγουν το 62% των θέσεων εργασίας. Η κυβέρνηση της ΝΔ όχι μόνο αδιαφορεί αλλά ταυτόχρονα σχεδιάζει ώστε η χρηματοδότηση από το Ταμείο ανάκαμψης να διοχετευτεί, δια μέσου του τραπεζικού δανεισμού, στις πολύ μεγάλες, αποκλείει δηλαδή τον ψηφιακό μετασχηματισμό της μικρής και μεσαίας επιχείρησης. Αποκλεισμένη είναι επίσης και η αγροτική τάξη, η «έξυπνη γεωργία», δηλαδή η γεωργική παραγωγή που εισάγει καινοτομία στη διαχείριση του εδάφους, των νερών, των λιπασμάτων, χρειάζεται πόρους. Χωρίς πόρους για το μετασχηματισμό η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού με εισαγόμενα προϊόντα είναι μονόδρομος.

Ο κόσμος της εργασίας είναι περισσότερο ευάλωτος από ποτέ. Βάλλεται από την κυβέρνηση της ΝΔ σε ένα ήδη ναρκοθετημένο έδαφος που την ορίζει η πολύ υψηλή ανεργία, η κακοαμοιβόμενη εργασία και η επισφάλεια. Η αγορά εργασίας αποκλείει κυρίως τους νέους από σταθερές εργασιακές σχέσεις, η ελαστική εργασία, η ανασφάλεια, η περιπλάνηση είναι ο ορίζοντας όχι μόνο των ανειδίκευτων αλλά και των πολυπτυχιούχων. Το brain drain είναι διέξοδος για πολλούς, η  πλανητική περιπλάνηση για δουλειά. Η Φρεν στη βραβευμένη ταινία Nomadland είναι νομάς από πεποίθηση, από ανάγκη όμως εργάζεται σε περιστασιακές «σκατοδουλειές» (shit jobs) της Amazon. Θα πείτε ότι η Amazon είναι μακριά, εδώ είναι όμως χιλιάδες εργαζόμενοι καταχωνιασμένοι σε αποθήκες, σε αλυσίδες τροφοδοσίας, σε κέντρα δεδομένων, σε εταιρίες διαχείρισης περιεχομένου, σε εκμεταλλεύσεις εντατικής γεωργίας -μετανάστες οι περισσότεροι, σε μονάδες επεξεργασίας κρέατος και σε φυλακές- απροστάτευτοι απέναντι στις ασθένειες και την υπερεκμετάλλευση. Χειρώνακτες οι περισσότεροι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι σε διανοητικές εργασίες είναι ασφαλείς και προστατευμένοι. Αντίθετα η τηλεργασία κάνει λάστιχο το πλαίσιο εργασίας, καταργεί το όριο μεταξύ του εργάσιμου, του ελεύθερου και του οικογενειακού χρόνου και την ίδια στιγμή η εργασιακή επιτήρηση «αλλάζει πίστα».

Στη σχέση κεφαλαίου-εργασίας η κυβέρνηση της ΝΔ είναι σταθερός σύμμαχος του πρώτου, φρόντισε από την πρώτη μέρα της διακυβέρνησής της να αποκαθηλώσει κάθε μέτρο υπεράσπισης της εργασίας που είχε πάρει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ για τις συλλογικές συμβάσεις, τον κατώτατο μισθό, τις απολύσεις, τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Σήμερα περνάει στην επόμενη φάση με την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων και την υποκατάστασή τους με τις ατομικές, με την κατάργηση του οκτάωρου και των υπερωριών και την εξουδετέρωση του συνδικαλισμού. Ο κόσμος της εργασίας, και ιδιαίτερα οι νέοι, τα καταλαβαίνουν πολύ καλά, δεν χρειάζονται πολλές αναλύσεις. Αλλά είναι γελασμένος όποιος νομίζει ότι έχει στο τσεπάκι του αυτό τον κόσμο εξ αντιδιαστολής. Ότι είναι αρκετές κάποιες συγκυριακές ή επετειακές αντιδράσεις. Ότι το σύστημα των κοινωνικών εκπροσωπήσεων είναι μηδενικής βάσης, ότι η μείωση των ποσοστών του ενός σημαίνει αυτόματα την αύξηση αυτών του άλλου. Υπάρχει πάντα ανοικτό το ενδεχόμενο της διαρροής από το πολιτικό και εκλογικό σύστημα, δια της αποχής, ιδιαίτερα οι νέοι.

Υπάρχουν κεντρώες λύσεις;

Στο κείμενο των Προγραμματικών στόχων ο ΣΥΡΙΖΑ δίνει έμφαση στις στρατηγικές προκλήσεις, δηλαδή σε εκείνες τις προκλήσεις που υπερβαίνουν τον εκλογικό κύκλο και έχουν ορίζοντα μέσο-μακροπρόθεσμο. Στις παρακάτω προκλήσεις είναι που θα κριθούν προγράμματα και πολιτικές αντιλήψεις.

Οικονομική κρίση και ανισότητες. Ο νεοφιλελευθερισμός κυριάρχησε με το τρίπτυχο: εργασιακή υποτίμηση, διείσδυση των ιδιωτικών συμφερόντων στην ενότητα της κοινωνικής αναπαραγωγής: υγεία, παιδεία, κοινωνική ασφάλιση, και στις ιδιωτικοποιήσεις. Ιδιαίτερα στα λεγόμενα δημόσια αγαθά, όπως νερό, ενέργεια, δίκτυα, καθώς και στη δημόσια περιουσία, των δημόσιων χώρων συμπεριλαμβανομένων. και το χάσμα των κοινωνικών έρευνα που διενήργησαν καθηγητές του London School of Economics (LSE) και του King’s College London Υποσχέθηκε νέο πλούτο που θα διανεμηθεί σε όλους. Διαψεύστηκε. Αποδεικνύεται με νούμερα και στατιστικές πως οι μεγάλες φοροαπαλλαγές, οι χαριστικές νομοθετικές ρυθμίσεις προς τους πλούσιους δεν ωφελούν κανέναν, πλην των ίδιων, και ταυτόχρονα αυξάνεται και το χάσμα των κοινωνικών ανισοτήτων. επιστημονική έρευνα που διενήργησαν καθηγητές του London ωρών του ΟΟΣΑ σε βάθος χρονικής περιόδου 50 ετών, αποδεικνύεται πως οι μεγάλες Κλιματική κρίση-πολιτικές μετάβασης.

Βιώνουμε ήδη την εποχή της κλιματικής κρίσης και τις συνέπειές της, ως αποτέλεσμα δεκαετιών κυριαρχίας του μοντέλου ανάπτυξης με επίκεντρο την κερδοσκοπική υπέρ-εκμετάλλευση της γης και των φυσικών πόρων. Η στροφή των οικονομιών προς ένα οικολογικό μετασχηματισμό του μοντέλου ανάπτυξης αποτελεί μονόδρομο.

Η μετάβαση αυτή, αποτελεί πεδίο κεντρικής πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο, καθώς αφορά τα μέσα και τους όρους που θα διαμορφωθεί η νέα οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική πραγματικότητα.

Η Δεξιά προκρίνει μία πράσινη μετάβαση που θα σχεδιασθεί και υλοποιηθεί αποκλειστικά μέσω των αγορών, με μηχανισμούς που τείνουν να αναπαράγουν ή να επεκτείνουν τις υφιστάμενες κοινωνικοπολιτικές ανισότητες, και εν δυνάμει μετατρέποντας την πράσινη μετάβαση σε νέα μορφή κοινωνικού αποκλεισμού και νέα μορφή διεύρυνσης των ανισοτήτων. Με υψηλό κοινωνικό κόστος μετάβασης απειλούνται οι κάτοικοι και οι εργαζόμενοι σε γεωγραφικές περιοχές και δραστηριότητες υψηλής έντασης άνθρακα.

Τα τελευταία 40 χρόνια, σε διεθνές επίπεδο, σημειώθηκε μια τεράστια ενίσχυση των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα στον ενεργειακό τομέα, η τάση γιγάντωσης που είχε παρατηρηθεί πολύ πριν και απέκτησε μέσω των ιδιωτικοποιήσεων νέα ορμή, οδήγησε σε μια εξαιρετικά μεγάλη συγκέντρωση της παραγωγής και της διανομής της ενέργειας παγκοσμίως.

  Η παρούσα κυβέρνηση, καθώς όλα δείχνουν, θα διαμορφώσει ένα πλαίσιο «παραχώρησης» του τομέα των ΑΠΕ σε λίγα μεγάλα ολιγοπώλια, που ανήκουν σε μερίδες του εθνικού ή και διεθνούς κεφαλαίου, με αποτέλεσμα τον έλεγχο της ενεργειακής αυτάρκειας της χώρας και ταυτόχρονα βαριές επιπτώσεις στο περιβαλλοντικό και πολιτισμικό αποτύπωμα, στην φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής..

Η Αριστερά σχεδιάζει την πράσινη μετάβαση στο νέο ενεργειακό και οικονομικό υπόδειγμα, με όρους Ενεργειακής Δημοκρατίας, με τοπική συμμετοχή, που διασφαλίζει την κλιματική δικαιοσύνη και τη συμμετοχή των πολλών στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ.

 

Ψηφιακός καπιταλισμός.

Διανύουμε μία περίοδο ψηφιακής μετάβασης, που επηρεάζει όλο το εύρος της ανθρώπινης δραστηριότητας από το «εργοστάσιο», το «γραφείο», την ενέργεια, τις μεταφορές, τις πόλεις και την κατοικία, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, την υγεία, την εκπαίδευση, μέχρι τον πολιτισμό, τον ελεύθερο χρόνο και την αναψυχή, την ενημέρωση, τα κοινωνικά δίκτυα

 

Από το 2016 διαπιστώθηκε ότι οι 5 από τις 6 μεγαλύτερες  επιχειρήσεις του πλανήτη έχουν ως βασικό πεδίο δραστηριότητας τις ψηφιακές υπηρεσίες και προϊόντα. Οι GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft) ξεπέρασαν σε χρηματιστηριακή αξία τις εταιρίες-σύμβολα του βιομηχανικού και χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, όπως είναι οι τράπεζες και οι πετρελαϊκές. 

Από την άλλη, αναδεικνύονται πιο έντονα οι χωρικές ανισότητες και ζητήματα όπως η αδυναμία καθολικής πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες.  

Απειλή για τα πολιτικά δικαιώματα και τις ελευθερίες αποτελεί η ψηφιακή επιτήρηση, η πολιτική διαχείριση του φόβου και της ανασφάλειας, που επιδεινώνονται από την πανδημία, επιτρέπει συστήματα επιτήρησης και καταγραφής, δηλαδή ακύρωση της ιδιωτικότητας. Αλγόριθμοι αναγνώρισης προσώπων εισχωρούν παντού και το επόμενο βήμα όπως υπόσχονται οι εταιρίες τεχνολογίας είναι αλγόριθμοι αναγνώρισης συναισθημάτων.

 

Αλλαγή παραδείγματος;

Όλα τα παραπάνω είναι οι προκλήσεις που καλείται να απαντήσει η Αριστερά και, κατά την άποψη μου, οι κεντρώες λύσεις δεν έχουν να συνεισφέρουν τίποτα, παρά μόνο προσαρμογή στο προηγούμενο οικονομικό και κοινωνικό υπόδειγμα. Τη στιγμή, μάλιστα, που η αλλαγή παραδείγματος τίθεται και από τις ηγέτιδες δυνάμεις του καπιταλισμού, οι οποίες κατανοούν τις προκλήσεις και προσαρμόζονται, φοβούμενες τα χειρότερα. Οι ΗΠΑ του Μπάιντεν, για παράδειγμα, επανήλθε στη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, χρηματοδότησε αφειδώς την οικονομία και τις υποδομές, υποσχέθηκε αύξηση των μισθών και φορολόγηση των επιχειρήσεων, υποστήριξε την απελευθέρωση από τις πατέντες για τον covid, παρά την αντίδραση των Big Pharma και της Μέρκελ. Από την άλλη, η Ευρώπη παραπαίει, δεν αποτελεί πλέον ηγετική δύναμη, παρά την ισχυρή οικονομία της. Οι «φειδωλοί» του Βορρά επέβαλλαν ένα πολύ μικρό πακέτο στήριξης, 750 δις ευρώ, όταν οι ΗΠΑ δαπανούν 4 τρις δολάρια, και από το ευρωπαϊκό πακέτο ένα μεγάλο μέρος είναι δάνεια με μνημονιακούς όρους αποπληρωμής. Το χρέος, τόσο το δημόσιο όσο και το ιδιωτικό, είναι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και των ανταγωνισμών μεταξύ Βορρά και Νότου και μεταξύ των πολιτικών οικογενειών Αριστεράς-Δεξιάς.

Η Αριστερά, ιδιαίτερα η ριζοσπαστική Αριστερά και ο ΣΥΡΙΖΑ, αγωνίζεται στο ευρωπαϊκό πεδίο για την αμοιβαιοποίηση και τη διαγραφή μέρους του χρέους, του δημόσιου και του ιδιωτικού, την κατάργηση των πολιτικών λιτότητας και τα νέα Μνημόνια, τα καθολικά δημόσια συστήματα Υγείας, όπως και για την απελευθέρωση από τις πατέντες. Επιλογές δηλαδή που δεν κατατάσσονται στις «κεντρώες» λύσεις. Αυτό μεταξύ άλλων σημαίνει ότι η ύφεση και η οικονομική και κοινωνική καταστροφή εξ αιτίας της πανδημίας δεν είναι ένα διάλειμμα της κανονικότητας, αλλά η ευκαιρία δομικού μετασχηματισμού.

Συναθροίσεις εν καιρώ Πανδημίας (κατά το Ελληνικό Σύνταγμα)

Αναλύεται διεξοδικά το συνταγματικό αγαθό των συναθροίσεων μαζί με τους συνταγματικούς περιορισμούς του

Η δημοκρατία, εκτός από μορφή του πολιτεύματος και τρόπος διακυβέρνησης αποτελεί και τρόπο σκέψης των πολιτών που τη βιώνουν. Το γνωστό «δημοκρατία έχουμε» συνήθως δεν αναφέρεται στην ενεργητική ή παθητική διάσταση της δημοκρατικής αρχής και αρχής της πλειοψηφίας, αλλά σημαίνει «ελευθερία έχουμε». Δικαίως (έως έναν βαθμό). Μια κυβερνητική πλειοψηφία, που δεσμεύεται να τηρήσει (και τηρεί) το συνταγματικό πλαίσιο, ποσώς αυθαιρετεί, περιθωριακά μόνο παρανομεί, εύκολα δε συμμορφώνεται στις επιταγές του κράτους δικαίου. Τούτο οφείλεται κυρίως στη φύση και ratio των συνταγματικών δικαιωμάτων που κάθε σύγχρονη έννομη τάξη κατοχυρώνει και προστατεύει﮲ τα συνταγματικά δικαιώματα αφενός λειτουργούν ως αντιστάθμισμα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, αφετέρου παρέχουν στους «κρατούμενους» το νομικό θεμέλιο της δικαιικής προστασίας ενάντια στα λάθη και τις αυθαιρεσίες των «κρατούντων». Εν ολίγοις, τα συνταγματικά δικαιώματα εξασφαλίζουν στον καθένα μας ένα ποσοστό ελευθερίας από τις (συντεταγμένες) δεσμεύσεις και υποχρεώσεις μας. Μας καθιστούν ελεύθερους προφυλάσσοντάς μας συνάμα από την ελευθερία των «άλλων». Συγχρόνως, δε, μας «εκπαιδεύουν» στην «περί ελευθερίας» διδασκαλία του Μοντεσκιέ, ώστε «να κάνουμε αυτό που οφείλουμε να θέλουμε και να μην αναγκαζόμαστε να κάνουμε αυτό που δεν οφείλουμε να θέλουμε».

Χάρη στα συνταγματικά μας δικαιώματα (και χάρη στο Σύνταγμα που μας τα χορηγεί) παραμένουμε υποκείμενα δικαίου και δεν κινδυνεύουμε να μεταλλαχτούμε σε (άβουλα) αντικείμενά του. Καθένας μας είναι «ελεύθερος να επιλέγει και να μην επιλέγεται»﮲ τούτο επιτάσσει το περιεχόμενο της δικαιικής διάστασης της αξίας του ανθρώπου ως αυτοτελούς και υπεύθυνης προσωπικότητας, όπερ εν κατακλείδι κάνει την ανθρώπινη ύπαρξη ανθρώπινη.

Χάρη στο Σύνταγμά μας η ρήση του Σαρτρ «η κόλαση είναι οι άλλοι» παύει να μας απειλεί﮲ απλώς μας προειδοποιεί υπενθυμίζοντάς μας ότι (και) στις προηγμένες κοινωνίες (μας) ελλοχεύει ο κίνδυνος, η πραγμάτωση της ατομικής βούλησης να αποβεί εις βάρος άλλης βούλησης ή/και της γενικής βούλησης. Εντός συνταγματικού πλαισίου, η ατομική βούληση και το ιδιωτικό συμφέρον οφείλουν να προσδιορίζονται από το καθήκον υπακοής• μόνο ό,τι συνάδει προς αυτό είναι (ηθικό και) νόμιμο και μπορεί να ισχύσει.

Καθώς αντιξοότητες και ανισότητες σπάνια μας εγκαταλείπουν, χάρη στο Σύνταγμά μας μαθαίνουμε ότι με την αδιασάλευτη τήρηση της αρχής της υπεροχής (και ενότητάς) του θα επιτύχουμε την εκπλήρωση των σκοπών του δικαίου, που ουσιαστικά είναι η προάσπιση της ανθρώπινης ζωής και η διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης.

Στις μέρες μας, εν καιρώ πανδημίας και κυριαρχίας του θανατηφόρου ιού, ακούγεται ότι «χάρη» στα μέτρα προστασίας (άλλως, περιοριστικά μέτρα) η δημοκρατία, και δη το Σύνταγμά μας, δοκιμάζεται﮲ δηλαδή, ασθμαίνει, δεν προλαβαίνει, ταλαιπωρείται, συρρικνώνεται. Δεν αληθεύει. Εκ προοιμίου, ο συνταγματικός δικαιοθέτης έχει προνοήσει και (θεωρητικά) έχει αποσοβήσει φθοροποιές αντιθέσεις και συγκρούσεις μεταξύ του ατομικού και κοινωνικού συμφέροντος. Ειδικά για τη δημόσια (και ιδιωτική) υγεία έχει προβλέψει σαφείς επιταγές και περιορισμούς προς προστασία της. Δεν έγκειται (πλέον) στη διακριτική ευχέρεια του νομοθέτη και της διοίκησης η μείωση και εξάλειψη των κρουσμάτων, είναι δέσμια αρμοδιότητά της﮲ ουδεμία, όμως, μετάλλαξη του ιού, όσο αυξητική και «ύπουλη» να αποβαίνει, δεν δικαιολογεί (παθογόνους) μεταλλάξεις και «εκπτώσεις» της δημοκρατίας (και της ελευθερίας) μας. Τα περιοριστικά μέτρα μείωσης της διασποράς του κορονοιού πρέπει να είναι πάντα προσωρινά και ποτέ ολοκληρωτικά. Τίθενται, δε, υπό την αυστηρή τήρηση των όρων και προϋποθέσεων που το Σύνταγμα προβλέπει.

Κανένας ιός και κανένας υγειονομικός κίνδυνος δεν είναι σε θέση να θέσει το Σύνταγμά μας υπό αμφισβήτηση. Αντίθετα, η απαρέγκλιτη τήρηση των συνταγματικών επιταγών αποτελεί τον «αλγόριθμο» διασφάλισης των συνιστωσών της κοινωνικής συναίνεσης και κατ’ ακολουθία της ισχύος του Συντάγματός μας. Σε αυτό πρέπει όλοι μας να συμφωνήσουμε. Είναι στο χέρι μας και (προπάντων) υποχρέωσή μας, να μην επιτρέψουμε οι μεταλλάξεις του κορονοιού να καταλήξουν σε μεταλλάξεις της δημοκρατίας.

Αιώνες τώρα, απαύγασμα της δημοκρατικής αρχής αποτελεί το (πολιτικό) συνταγματικό δικαίωμα του δημοσίου συνέρχεσθαι. Αναντίρρητα, κάθε διαδήλωση ή διαμαρτυρία συναθροιζόμενων προσώπων επηρεάζει και διαμορφώνει τη -δημοκρατικά εξαρτώμενη- πολιτική συμβίωση τους﮲ συγκεκριμένα μέσω των (συνταγματικά κατοχυρωμένων) δημόσιων συναθροίσεων αφενός οι μειοψηφούντες ελέγχουν πλειοψηφούντες, αφετέρου προσδοκούν την αναβάθμισή τους στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι.

Στη μονογραφία μου, ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΕΙΣ ΕΝ ΚΑΙΡΩ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ (ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ), που παρουσιάζεται στο αναγνωστικό κοινό, αναλύεται διεξοδικά το συνταγματικό αγαθό των συναθροίσεων μαζί με τους συνταγματικούς περιορισμούς του. Ουσιαστικά, με τη «λυδία λίθο» της πανδημίας δοκιμάζεται η ανθεκτικότητα και γνησιότητα του τρίτου κατά σειρά -μετά την καθολική ψήφο και το δικαίωμα αντίστασης- λειτουργικού δικαιώματος της δημοκρατίας. Καθώς πολύ σωστά λέγεται ότι «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», όπως συνέβαινε στους μεσαιωνικούς πίνακες όταν ένα σύννεφο καθιστούσε τον Εωσφόρο αόρατο διά γυμνού οφθαλμού, η παρούσα μελέτη έρχεται να φωτίσει και να αναδείξει κάθε πτυχή και κάθε λεπτομέρεια του συνταγματικού δικαιώματος του δημοσίως συνέρχεσθαι, εμποδίζοντας έτσι τους αρνητές της δημοκρατίας, κρυμμένοι πίσω από το μαύρο σύννεφο της πανδημίας, να καταφέρουν να διαβρώσουν το Σύνταγμά μας εμφανίζοντάς το ως ανεπαρκές και δυσλειτουργικό.

Η συνέχεια βρίσκεται στο βιβλίο μου "Συναθροίσεις εν καιρώ Πανδημίας (κατά το Ελληνικό Σύνταγμα) και Παράρτημα".

Γεράσιμος Θεοδόσης
Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης

oenet.gr

Ωραίος τούτος ο άνθρωπος!

Ωραίος τούτος ο άνθρωπος!

Είναι η στιγμή που περνάνε από μπροστά του οι διαδηλωτές.

Η πορεία έχει φτάσει στην οδό Τσιμισκή, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Εκείνος ακουμπάει το μπαστούνι του στον τοίχο, σηκώνει το χέρι του, χαιρετάει, χειροκροτάει, το σφίγγει σε γροθιά.

Respect!

(φώτο: Voula Kost)

Από την φοιτητική πορεία στη Θεσσαλονίκη.

Στη Τσιμισκή στην είσοδο μιας πολυκατοικίας στάθηκε αυτός ο κύριος. Προσεχτικά άφησε το μπαστούνι πίσω του. Σιωπηλά χαιρέτησε. Σιωπηλά χειροκρότησε. Απέδωσε φόρο τιμής και αγώνα. Τόπο στα νιάτα. Διαβάζω στο ποστ της Ποπη Λαμπρακη

 

«Δεν γνωρίζουν αν κατέβηκε από το σπίτι του και στάθηκε στην είσοδο ή βρέθηκε εκεί τυχαία. Αλλά χειροκροτούσε εμφανώς συγκινημένος τα νιάτα που περνούσαν μπροστά του φωνάζοντας συνθήματα για την Παιδεία. Ίσα που ακουγόταν το “μπράβο” της γερασμένης φωνής του. Και τότε τα νιάτα σταμάτησαν για λίγο, στάθηκαν απέναντί του και τον χειροκροτούσαν χαρούμενα κι αυτά για την απροσδόκητη στήριξη.

Μια συνομιλία των γενεών έλαβε χώρα σήμερα στον δρόμο. Μου φάνηκε για μια στιγμή πως είδα δίπλα σ' αυτόν τον κύριο πολλές μορφές από' τη χώρα των απόντων να στέκονται και να χειροκροτούν μαζί του τα υπέροχα παιδιά, αυτά που απέτιαν για λίγα λεπτά στο πρόσωπό του την οφειλόμενη τιμή στους αγώνες των προηγούμενων.»

Elina Stamataki

 

Despoina Stavroulakh

Η πιο όμορφη στιγμή της πορείας.....σταμάτησαν οι διαδηλωτές και τον χειροκροτούσαν για λίγα λεπτά!!!Αυτός ο "χαιρετισμός" των γενιών,ο σεβασμός και η αγωνιστικότητα που δεν έχει ηλικία ...

 

Maria Philippopoulou

Ο ΚΥΡΙΟΣ Βουτσάς! Δικηγόρος Παρ Αρείω Πάγω. Εν ενεργεία! Από τους παλαιότερους στη Θεσσαλονίκη και υπέροχος άνθρωπος!!!!!

 

Natasha Christidou

Εμβληματική μορφή!!!Αν μπορώ να αναγνωρίσω σωστά είναι ένας παλιός δικηγόρος της πόλης μας!!!

 

https://www.facebook.com/voula.kostaki